Ginurithon:
Pdt. Tahan Master Simaremare, M.Th.LM
Praeses HKI Daerah XIV Tebseba
MINGGU XVI DUNG TRINITATIS
JONA 4: 1 – 11
PATUJOLO
Buku ni panurirang Jona i ma buku na mamaritahon pengalaman ni
panurirang Jona. Goar Jona lapatanna i ma pidong “darapati”, anak ni si Amitai sian
huta Gat-Hefer; 800 Km dompak Irisanna (Timur Laut) sian tao Galilea. Buku on
patariashon ulaon panghobasion ni panurirang Jona, na sinuru ni Debata laho
paingothon huta Niniwe (ibukota ni harajaon Assur), alai gabe laho do ibana
sumoding manuntun lomo ndang mangulahon parsuru ni Debata na tu ibana. Dung
dibondut ihan na balga, dungi diutahon, mulak ma ibana borhat tu Niniwe pasauthon
parsuru ni Debata mandok asa marhamubaon tu pangisi ni huta i. Haunduhon dohot
pangoloion ni panurirang Jona diparsuru ni Debata manghorhon haluaon ni huta
Niniwe sian uhum ni Debata. Sian barita on dipapatar do hagogon dohot asi ni roha
ni Debata, songon i nang ringkot dohot uli ni na pauba roha (bertobat).
HATORANGAN
Ndang tarotapan holong ni Debata mandok dilehon holan tu halak Israel,
bangso na pinillitNa i, alai tu saluhut jolma na di portibi on do (Joh. 3:16). Di sada
sisi, tardok do barita na tarsurat di Jona 4:1-11 on patuduhon sikap eksklusifisme ni
panurirang Jona, alai di sisi na asing pabotohon perhatian dohot kepedulian di
Debata tu halak Niniwe. Ditulak panurirang Jona do borhat tu huta Niniwe laho
palumbahon halelengse ni huta i. Boasa? Ala ibukota ni harajaon Assur do Niniwe,
musu ni bangso Israel, na tumagon malengse di roha ni panurirang Jona. Alai ndang
i sangkap ni Debata, dihaholongi Debata do saluhut jolma, jala ndang adong na tuk
mangotapi Debata di panghaholongion dohot di na marpamuati rohaNa.
Ayat 1-3 “Piripirion Panurirang Jona”:
Ndang dioloi panurirang Jona parsuru ni Debata borhat tu huta Niniwe, alai
di ujung na marhite barita na dibagasan butuha ni dengke, sahat do ibana tu huta i
(2:17; 3:10). Mangalumbahon halelengse ni huta Niniwe do anggo ulaonna (3:4).
Alai gabe sogo do rohana jala muruk ibana tu Debata ala marpamuati rohaNa tu huta
i ala olo jala ro raja nang sandok pangisi ni huta i pauba roha jala mangido asa
marpamuati roha ni Debata (3:1-10). “Alai sogo situtu do roha ni si Jona disi, jala
piripirion ibana.” (4:1). Dibagasan murukna i, sadar do panurirang Jona ia Debata;
songon na nidokna di tangiangna i, i ma “…Debata parasi roha jala pardengganbasa
do ho lambat tarrimas, jala parasi roha godang, jala na olo sumolsol rohana taringot
tu hamagoan” (4:2). Alai justru holong ni Debata dohot roha na marpamuati i do na
mambahen panurirang Jona gabe piripirion jala mangido tumagon ibana mate,
dipandokna: “… ua buat ma tagonan hosangku sian ahu…” (4:3). Marimbar do
sikap eksklusif ni panurirang Jona on tu sangkap ni Debata na manghaholongi dohot
na marpamuati maradophon huta Niniwe. I do Alana umbahen na disangkapi Debata
laho paingothon (menyadarkan) panurirang Jona.
Ayat 4-9 “Dipaingot Debata panurirang Jona”:
Dipaingot Debata panurirang Jona, parjolo marhite sungkunsungkun: “Tung
turut ma ho marronirimas?” (4:4). Sian sada sisi layak do panurirang Jona muruk.
Musu ni bangso Israel do Niniwe; pantas do i molo gabe malengse, ndada gabe di
haholongi jala marpamuati roha marnidasa. I ma anggo sian roha ni jolma. Alai
ndang martomu i maradophon sangkap ni Debata songon na nidok ni panurirang
Jona di tangiangna i mandok ia Debata parasi roha do Ibana jala pardengganbasa,
lambat tarrimas, jala parasi roha godang, jala na olo sumolsol rohaNa taringot tu
hamagoan. Borhat sian las ni roha ni panurirang Jona (mangaloas huta Niniwe
malengse) dipaadop tu sangkap ni Debata tu huta i.
Dipamanat panurirang Jona do sian balian ni huta Niniwe manang aha na
naeng masa tu huta i (4:5). Di tingki i ma di padiri Debata hau dulang sada bahen
parlinggoman di atas uluna jadi las situtu roha ni panurirang Jona (4:6). Alai
satongkin do las ni rohana i, sogot na i diparnangkok ni sibalik hunik nunga mate
hau i alani gulokgulok na pinadiri ni Debata 4:7). Dungi binsar ma mataniari, roma
alogo na mohop sian Purba, di doit mataniari ma ulu ni panurirang Jona. Mandate
ma rohana jala didok: “Dengganan ahu mate sian na mangolu!” (4:8). Roha na
mandate sahalion marimbar do i sian na parjolo. Anggo mulana mandok tumagon
agoan hosa panurirang Jona ala dihaholongi jala marpamuati roha ni Debata
maradophon huta Niniwe. Alai napaduahon on, mandok tumagon ibana mate siala ni
hasonangan dohot las ni roha na nihilalana i holan parsatongkinan. Roha na mandate
i duansa berpusat tu kepentingan ni dirina sandiri do. Muruk panurirang Jona jala
mandok tumagon ibana mate ala dihaholongi jala marpamuati roha ni Debata tu huta
Niniwe, hape di rohana haru malengse nian huta i. Muruk panurirang Jona jala
paduhalihon mandok tumagon ibana mate ala malos hau dulang na gabe
parlinggomanna i, na patubu sonang dohot las ni roha di ibana (4:9). Sihol ni roha
(keinginan) i maralo dompak sangkap ni Debata.
Ayat 10-11 Dihaholongi Debata do Niniwe:
Dihaholongi Debata do luhut jolma, saluhut nasida na marhatopothon
dosana hala olo pauba rohana, marpamuati do roha ni Debata mida nasida. Suang
songon i do nang huta Niniwe. “Baliksa pala ahu, tung so marasi ni roha ahu mida
Ninive, huta na bolon i, na marisi lobi saratus duapulu ribu jolma…” Haru sasada
panurirang Jona di haholongi jala marpamuati do roha ni Debata, apalagi ma pangisi
ni huta Niniwe na olo ro marhatopothon dosana, olo paubahon rohana jala ro tu
adopan ni Debata mangido asa marpamuati rohaNa.
HAHONAAN
a. Songon panurirang Jona na bersikap eksklusif jala mementingkan diri, suangle
nang di roha luhut jolma, songon i nang halak Kristen; dapot do roha si songon i.
Alai, songon halak Kristen, sasintongna ndang tama be marroha jala marparange
secara antroposentris manang berpusat tu hadirionna, so holan fokus tu Kristus
na gabe Sipalua di ibana, jala mangolu dibagasan lomo ni rohaNa (Plp. 2:5).
Songon hata ni endenta di BE. 476, “Ndada au guru di au be, Jesus do nampuna
au. Las rohangku dung hubege Jesus Sipangolu au. Ndang be au guru di au,
Jesus do humonghop au, nampuna au. Tung saleleng au mangolu, Jesus do
nampuna au”.
b. Jahowa Debatanta i ndada sarupa tudosanna tu standart ni hajolmaon. On do na
gabe tona (pesan penting) sian barita ni panurirang Jona. Haholongon do Debata
(1 Joh. 4:8, 16 Ind.: Allah itu kasih. Heber: הׁשםיִ֗הה ים הִּם םָׁהֱרׁשה/ Ha’elohim hu
‘ahavah. Junani: ο θεος αγαπη εστιν/ ho Theos agape estin). Haholongon i, i ma:
marasi ni roha, mardenggan basa, lambat tarrimas, parasi roha godang jala na olo
sumolsol rohana taringot tu hamagoan. Welas asih do haholongon i, ndada siida
bohi manang eksklusif, alai silehonlehon do i tu saluhut na tinompaNa.
c. Ndang tarula jolma haholongon i anggo sian dirina sandiri (pat. Rom 7:14-25).
Ai ndang tarlangkahon jolma i sallangka na ture molo so mardonganhon Debata.
Songon panurirang Jona na so tarbahen ibana mangalangkahon simajojakna
mangoloi Debata ala borhat sian hadirion dohot kepentinganna, alai ala ni huaso
ni Debata na pinapatarNa marhite halongangan gabe tarbahen ibana bongot
mangulahon parsuru ni Debata. Suang songon i do nang ngolu ni angka na
porsea di Jesus Kristus, ingkon mardonganhon Jesus do asa gabe tuk patupahon
haholongon i di tingki na une nang so une maradophon saluhut jolma nang nasa
na tinompa pe. Dilehon do Tondi Parbadia na gabe hagogoon dohot hatauon di
angka na porsea mangoloi Ibana. Songon pos ni roha ni apostel Paulus, songon i
ma nang angka na porsea mangauhon: “Saluhutna do tarpatupa ahu marhitehite
Ibana, na margogoihon ahu!” (Plp. 4:13), Amen.
No comments yet.